نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشکده منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشجوی دکتری دانشکده منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

بررسی وضعیت اقلیمی در حوزه‌های آبخیز نقش تعیین‌کننده‌ای در برنامه‌ریزی‌های مدیریت منابع آب دارد. این در حالی است که تغییرات دما و بارش خود اثر زیادی بر روی دبی رودخانه‌ها، فرسایش خاک، نوسان سطح سفره‌های آب زیرزمینی و وقوع سیلاب‌ها بجا می‌گذارد. در پژوهش حاضر روند دبی‌ متوسط سالانه در سطح ایران با لحاظ اثر سدها با استفاده از روش‌ من-کندال و شیب سن انجام شد. این دو آزمون برای داده‌های 139 ایستگاه هیدرومتری در مقیاس کشور، در بازه زمانی20 الی 65 سال استفاده شد. نتایج نشان داد 14 ایستگاه تحت تأثیر سد بوده‌اند. با این حال در ایستگاه‌های بدون دخالت سد تعداد 84 ایستگاه دارای روند کاهشی (% 60)، شش ایستگاه روند افزایشی (%5) و 35 ایستگاه (%25) دیگر نیز در سطح اطمینان 95 درصد فاقد روند بودند. 80% از ایستگاه‌های مطالعاتی در حوزه آبخیز خلیج‌فارس و دریای عمان دارای روند کاهشی بوده در حالیکه به ترتیب 20، 10 و 9 درصد از کل ایستگاه‌های مطالعاتی حوز‌ه‌های آبریز دریای خزر، فلات مرکزی و خلیج‌فارس و دریای عمان و نیز تمام ایستگاه‌های حوزه آبریز مرزی شرق فاقد روند بود. دراین‌بین کل ایستگاه‌های مطالعاتی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه و قره قوم و 68% از ایستگاه‌های مطالعاتی در حوزه آبخیز دریای خزر از روند کاهشی برخوردار بود. نتایج به‌دست‌آمده از این تحقیق نشان‌دهنده وجود روند کاهشی و معنی‌دار در برخی ازسری‌های زمانی موردمطالعه بود، ولی هیچ روند افزایشی و معنی‌داری به‌صورت توأم توسط روش‌های بکار گرفته‌شده مورد تائید قرار نگرفت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Detection of Annual Mean Discharge Trend over Iran

نویسندگان [English]

  • Mehdi Vafakhah 1
  • Mostafa Zabihi Silabi 2
  • Sedigheh Modarresi Tabatabaei 2
  • Hossein Sarvi Sadrabad 3
  • Arezoo Shafiei Bafti 4
  • Negin Ghaderi Dehkordi 2
  • Mohammadreza Riahi 3
  • Seid Saeid Ghiasi 2

1 Tarbiat Modares University

2 Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University

3 Ph.D.Student ,Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University

4 Ph.D. Student, Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University

چکیده [English]

Climate status assessment in watersheds has a decisive role in water resources management planning. Meanwhile, variation in temperature and precipitation have a profound effect on river discharge, soil erosion, fluctuations in groundwater aquifers and floods. In the present study, the average annual discharge trend over Iran in terms of the effect of dams was performed using the Man-Kendall method and Sen’s slope estimator. These two methods were applied for data analysis over the period of 20 to 65 years in 139 hydrometric stations over Iran. The results showed that 14 stations were affected by the dam. However, in the stations without dam interference, 84 and six stations have a decreasing trend (60%) and an increasing trend (5%), respectively. no trend was found in another 35 stations (25%) at 95% confidence level.. 80% of the studied stations in the Persian Gulf and Oman Sea watershed have a decreasing trend, whereas no trend was found in 20, 10, and 9% of the studied stations in the Caspian sea, Central Plateau, Persian Gulf, and Oman Sea watersheds, respectively and all stations in the Eastern Border watershed. Moreover, all the stations in the Urmia Lake and Karakumwatersheds and 68% of the stations in the Caspian Sea watershed had a decreasing trend. Although the obtained results indicated there was a significant decreasing trend in some of the studied hydrometric stations, no increasing and significant trends were confirmed in conjunction with the applied methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Mann-Kendall
  • Nonparametric test
  • Runoff
  • Sen’s Slope Estimator