نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مسعود اکبری ¹
• پریسا منصوری ²

¹ پژوهشکده حفاظت خاک وآبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

² دانش آموخته کارشناسی ارشد سازه‌های آبی دانشگاه زنجان

چکیده

بر اساس نتایج مدل‌سازی هیدرولوژیکی و تحلیل آماری انجام‌شده، حوضه‌های آبخیز منتهی به شهر آببر در شرایط وضع موجود دارای پتانسیل بالای تولید رواناب و وقوع سیلاب‌های با دبی پیک قابل توجه در دوره‌های بازگشت 50 تا 200 ساله هستند. ارزیابی آماری نشان داد که توزیع گامبل با ضریب تعیین 0.941 و خطای مطلق 7.17% مناسب‌ترین توزیع برای برآورد بارش‌های حدی منطقه است و بارش طرح 200 ساله حدود 71.7 میلی‌متر برآورد گردید. نتایج شبیه‌سازی در مدل HEC-HMS بیانگر آن است که اعمال سناریوی توسعه پوشش گیاهی باکاهش CN منجر به کاهش معنی‌دار دبی پیک سیلاب تا حدود 50% در برخی زیرحوضه‌ها شده است؛ به‌طوری‌که در زیرحوضه شماره 6 (شاخص)، دبی پیک از 9.2 به 4.4 m³/s کاهش یافت. همچنین صحت‌سنجی دبی پیک حوضه شماره 6 با 6 بارش واقعی توسط شاخص‌های آماریR²≈0.879، RMSE≈0.208 m³/s و MAPE≈4.23% نشان‌دهنده دقت قابل قبول مدل در شبیه‌سازی هیدروگراف است. نتایج نشان می‌دهد که اصلاح کاربری اراضی و افزایش پوشش گیاهی در مناطق کوهستانی بالادست، یک راهکار مؤثر برای کاهش دبی پیک و بهبود ایمنی سیلابی شهر آببر محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• مدل‌سازی سیلاب
• HEC-HMS
• پوشش گیاهی
• مدیریت حوضه آبخیز
• کاهش دبی اوج

عنوان مقاله [English]

Assessment of the Impact of Vegetation Change Scenarios on Flood Response in the Abbar Mountainous Watershed Using HEC-HMS

نویسندگان [English]

• Masood Akbari ¹
• Parisa Mansouri ²

¹ Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran

² M.Sc. Graduate of Hydraulic Structures, University of Zanjan

چکیده [English]

The results reveal that the watersheds draining toward Abbar City possess considerable runoff generation potential and are capable of producing significant flood peaks under current land-use conditions, particularly for return periods between 50 and 200 years. Statistical analysis confirmed that the Gumbel distribution provides the most reliable estimates of extreme precipitation events, with a 200-year design rainfall depth of 71.7 mm. Simulation results obtained from HEC-HMS indicated that vegetation restoration through reductions in Curve Number values can substantially mitigate flood hazards. In the representative Sub-basin 6, peak discharge was reduced from 9.2 to 4.4 m³ s⁻¹, corresponding to nearly a 50% decrease. Furthermore, model validation based on six observed storm events yielded satisfactory performance metrics (R² ≈ 0.879, RMSE ≈ 0.208 m³ s⁻¹, and MAPE ≈ 4.23%), confirming the reliability of the model for reproducing flood hydrographs. Overall, the findings demonstrate that land-use management and enhancement of vegetative cover in upstream mountainous watersheds constitute effective nature-based and non-structural measures for attenuating flood peaks and improving flood resilience and hydraulic safety in Abbar City.

کلیدواژه‌ها [English]

• Flood Modeling
• HEC-HMS
• Vegetation Cover
• Watershed Management
• Peak Discharge Reduction