حسین ملکی نژاد؛ احسان بذرافشان؛ سید زین العابدین حسینی؛ مهدی سپهری
چکیده
مدیریت ریسک سیلاب از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و توسعهای در مناطق خشک و نیمهخشک ایران به شمار میرود. حوزه آبخیز فخرآباد یزد به دلیل ویژگیهای اقلیمی و توپوگرافی خاص، مستعد وقوع سیلابهای ناگهانی است که میتواند خسارتهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی قابل توجهی به همراه داشته باشد..مواد و روشهادر این مطالعه، بهمنظور ...
بیشتر
مدیریت ریسک سیلاب از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و توسعهای در مناطق خشک و نیمهخشک ایران به شمار میرود. حوزه آبخیز فخرآباد یزد به دلیل ویژگیهای اقلیمی و توپوگرافی خاص، مستعد وقوع سیلابهای ناگهانی است که میتواند خسارتهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی قابل توجهی به همراه داشته باشد..مواد و روشهادر این مطالعه، بهمنظور اولویتبندی زیرحوضههای حوزه آبخیز فخرآباد استان یزد از نظر سیلخیزی، هشت معیار اصلی شامل مدل رقومی ارتفاع (DEM)، شیب، بارش، فراکتال، پیوستگی، شاخص اشباعیت توپوگرافی (TWI)، شاخص کنترل توپوگرافی و قدرت جریان مورد استفاده قرار گرفت. نتایج و بحثمقایسه نتایج دو روش با خروجی مدل SWAT نشان داد که هر دو روش AHP و IRNAHP توانستهاند الگوی مناسبی از پهنهبندی سیلخیزی ارائه دهند. روش AHP به دلیل سادگی، شفافیت و کاربرد گسترده در مطالعات منابع آب، همچنان ابزاری ارزشمند محسوب میشود. با این حال، در شرایطی که تعداد مقایسههای زوجی افزایش مییابد و قضاوتهای کارشناسان با ابهام همراه است، احتمال بروز عدمقطعیت در وزندهی شاخصها بیشتر میشود. در همین راستا، روش IRNAHP با بهرهگیری از منطق فازی و اعداد بازهای توانسته است این عدمقطعیت را بهتر مدیریت کرده و نتایج دقیقتری را ارائه دهد. در مقایسه با مطالعات مشابه، یافتههای این پژوهش نیز نشان داد که IRNAHP در مواجهه با دادههای مبهم و پیچیدگیهای محیطی عملکرد بهتری نسبت به AHP داشته است.نتیجهگیریدر این پژوهش، دو روش AHP و IRNAHP برای تحلیل سیلخیزی زیرحوضههای حوزه آبخیز فخرآباد استان یزد مقایسه شدند. یافتهها حاکی از آن بود که در روش AHP، زیرحوضههای شماره 4، 3، 31، 27 و 29 بالاترین و زیرحوضههای 15، 22، 14، 21 و 6 پایینترین میزان سیلخیزی را نشان دادند. در مقابل، نتایج حاصل از روش IRNAHP نیز نشان داد که زیرحوضههای 4، 3، 31، 27 و 24 از بالاترین، و زیرحوضههای 15، 22، 14، 21 و 12 از پایینترین پتانسیل سیلخیزی برخوردارند. روش AHP به دلیل ساختار ساده و قابلیت درک بالا، همچنان روشی معتبر برای اولویتبندی معیارهاست؛ با این وجود، در شرایطی که عدمقطعیت و ابهام در دادهها یا نظرات کارشناسان بیشتر باشد، دقت آن کاهش مییابد. در مقابل، روش IRNAHP با استفاده از منطق فازی و اعداد بازهای توانسته است این محدودیت را برطرف کرده و نتایج دقیقتری ارائه دهد. بنابراین، میتوان گفت که IRNAHP بهعنوان رویکردی تکمیلکننده AHP، ابزاری کارآمدتر برای مدیریت ریسک سیلاب در مناطق حساس به شمار میرود.
علیرضا عربعامری؛ خلیل رضایی؛ محمدحسین رامشت؛ کورش شیرانی
چکیده
تهیه نقشه حساسیت زمین به لغزش و ارزیابی خطر آن از مهمترین مراحل در تهیه نقشه ریسک زمین لغزش میباشد. در این پژوهش به تهیه نقشه حساسیت وقوع زمین لغزش در پادنای علیای سمیرم که یک منطقه حساس به زمین لغزش است، با استفاده از روش شبکه عصبی پرداخته شده است. بدین منظور، در اولین گام ۲۳ عامل موثر در لغزش در منطقه شناسایی شده، همچنین، به کمک تفسیر ...
بیشتر
تهیه نقشه حساسیت زمین به لغزش و ارزیابی خطر آن از مهمترین مراحل در تهیه نقشه ریسک زمین لغزش میباشد. در این پژوهش به تهیه نقشه حساسیت وقوع زمین لغزش در پادنای علیای سمیرم که یک منطقه حساس به زمین لغزش است، با استفاده از روش شبکه عصبی پرداخته شده است. بدین منظور، در اولین گام ۲۳ عامل موثر در لغزش در منطقه شناسایی شده، همچنین، به کمک تفسیر عکسهای هوایی و پیمایشهای میدانی موقعیت لغزشها مشخص شد. در گام بعد با کمک نظرات کارشناسی (AHP) به غربالگری پارامترها پرداخته، در نهایت ۱۴ پارامتر برای اجرای مدل انتخاب شد. از ۱۰۳ لغزش شناسایی شده در منطقه ۷۰ درصد (۷۲ زمین لغزش) بهصورت تصادفی بهمنظور آموزش شبکه و ۳۰ درصد (۳۱ زمین لغزش) بهمنظور اعتبارسنجی مورد استفاده قرار گرفت. از شبکه عصبی پرسپترون چند لایه (multilayer perceptron) با الگوریتم یادگیری پس انتشار خطا استفاده شد و تابع سیگموئید (sigmoid function) بهعنوان تابع فعالسازی انتخاب شد. بهمنظور انتخاب بهترین آرایش شبکه از شاخصهای میانگین مربعات خطا (MSE)، جذر میانگین مجذور خطا (RMSE)، بیشینه خطای مطلق (MAE) و ضریب همبستگی (R2) استفاده کرده، بهترین ساختار شبکه برای پهنهبندی حساسیت به زمین لغزش ۱-۴-۱۴ انتخاب شد. قبل از ورود لایههای اطلاعاتی به شبکه با استفاده از روش نسبت فراوانی (FR) وزن هر یک از طبقات لایههای اطلاعاتی محاسبه شده، بر اساس آن لایهها وزندهی شدند. منحنی ROC و مساحت زیر منحنی (AUC) برای نقشه پهنهبندی ترسیم و از AUC برای صحتسنجی استفاده شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که مساحت زیر منحنی برای مدل 0.938 (93.8 درصد) است که در گروه دقت پیشبینی عالی قرار میگیرد. طبق نتایج 29.61 کیلومتر مربع (93.25 درصد) از مساحت لغزشها در ردههای خطر زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است.
